अर्को एउटा अनौठो मन्दिर !

केही हप्ता अगाडि मैले यही ब्लगमा एउटा अनौठो मन्दिरका केही तस्बिरहरु राखेकी थिएँ । गतहप्ता काम विशेषले हिँडदै गर्दा आफ्नै छिमेकी वडामा अर्को एउटा त्यस्तै अचम्मको मन्दिरमा आँखा पर्‍यो । घरबाट नजिकै भएपनि र त्यो बाटोमा धेरैपटक ओहर-दोहर गरेपनि कहिले क्यामरा साथमा नहुने त कहिले फोटो खिच्न नमिल्ने विविध कारणले गर्दा सो मन्दिरको फोटो खिचेर राख्ने मौका मिलेको थिएन । यसपाला भने त्यहीबाट हिँडदा केही तस्बिर खिचेँ नै ।

काठमाण्डौको वडा नं ४ मा अबस्थित र बोलीचालीको भाषामा कहिलेकाही 'धुमबाराही' पनि भनिने यो मन्दिर वास्तबमा धुम्र बराहको हो ।

पिपलको जरा र फेदले तीनतर्फ घेरीएको यो मन्दिर त्यही रुखले गर्दा नै एकदमै अनौठो देखिएको छ । रूखले यो मन्दिरलाई अनौठो मात्रै बनाएको छैन, अनौठैसंग सुरक्षीत पनि गरेको छ । झ्वाट्ट हेर्दा मन्दिरले नै यो विशाल बृ्क्ष बोकेको जस्तो भान पर्ने गरी मन्दिरको छानाको ठीक बीचबाट आकाश्शीएको पिपल निक्कै मोटो र अग्लो छ । आजको पोस्टमा यही मन्दिरका केही तस्बिरहरु :(ठुलो आकारमा हेर्न कुनै पनि तस्बिरमा क्लिक गर्नुहोस- तस्बिर आफैं अर्को पेजमा खुल्नेछ)

(मूल द्वार- मन्दिरको मानव निर्मित भौतिक हिस्सा, वाँकी प्राय: जराले नै घेरेको छ)

 ( ल हेर्नुस मन्दिरको देब्रेतर्फको बनोट – जराले नै भित्ता र गाह्रोको काम गरेको छ)

 (यो मन्दिरको पछाडिको भाग- पर्खाल भने पनि भित्ता पनि यही नै हो )

(अलि टाडाबाट हे्र्दा यस्तो देखिन्छ मन्दिर)

(अनि रूख र मन्दिर पुरै खिच्दा यस्तो- मन्दिरले नै रुख बोकेजस्तो छैन त?) 

अरू यता ...

सत्ता आन्दोलन र कष्टकर जीवन !

राजनीति नबुझ्ने भएकोले हाल चलेको आन्दोलन कसले, किन र केका लागि गरेको भन्ने मैले बुझ्न सकेको छैन । संवैधानिक प्रक्रियाबाटै सरकारको विघटन गराउन सकिने मार्ग प्रशस्त भएको र चुनावमा सबैभन्दा बढी भोट पाउने दल नै उल्टै सडक आन्दोलनमा लागेकोले यो कुरा बुझ्न झनै गाह्रो भएको छ म जस्तै सामान्य नेपालीहरुलाई ।

साधारण नेपालीले यो आन्दोलन के हो भन्ने नबुझे जस्तै, आम हडताल, आन्दोलन वा बन्द जे भनिएपनि यो प्रयोजन गराउने समुहले पनि जे जसो गरे पनि दु:ख पाउने जनता नै भएको कुरा पनि बुझेका छैनन् ।

विगत तिन दिन देखि राजधानि ठप्प छ । राजनैतिक स्वार्थका लागि नेताले देश ठप्प पारेर पाँच तारे होटलमा शान्ति वार्ता गरिरहँदा म र म जस्तै धेरैजना साधारण नागरिकहरु भने खाना- नाना र छानाको जोरजामाको लागि जे जसो गरेर भएपनि आआफ्नो कामको ठामसम्म पुग्नै पर्ने वाध्यतामा भिडेका देखिन्थे ।

यातायात साधनको अभावमा मुख्य मुख्य स्थानमा पुग्न नसकेपनि घर देखी कार्यालयसम्म पुग्दाका केही दृश्यहरु आजको पोस्टमा राख्दैछु: (तस्बिर ठूलो गरेर हेर्न कुनै पनि तस्बिरमा क्लिक गर्नुहोला- तस्बिर आफैं अर्को पेजमा खुल्नेछ)

(चावहिल चौकको विहानको दृश्य)

(अस्तिको दिन अन्यौल र अनिश्चितका कारण केही  विद्यार्थीहरु परिक्षा केन्दरतर्फ पैदल जाँदै)

(बन्द पसल,सुनसान सडक र कष्टकर जीवन)

(रिस्क किन लिने !- तोडफोड हुने त्रासका कारण थन्काईएका ट्याक्सीहरु)  

(जिन्दावाद ! मुर्दावाद!!)

अरू यता ...

हाँडीगाउँको अनौठो कृष्ण मन्दिर !

त्यसो त अधिकांश मानिसहरु हिन्दू धर्ममा आस्था राख्ने काठमाण्डौका चोक, गल्लीमा कृष्ण मन्दिर र हिन्दूहरुले पूज्दै आएका पिपलको रुख देखिनु कुनै अचम्मको कुरा हैन, तर काठमाण्डौंको हाँडिगाउँ वडा नं ५ को भुत्तेश्वर नेर भने एउटा गजबको संयोग बनेको छ । कृष्ण मन्दिर र पिपलको विशाल रुखको ।

प्राचिन मानिने सो कृष्ण मन्दिरको छानामा पिपलको विशाल रूख खडा भएको छ । तर अचम्म के भने सो रुखले मन्दिरलाई भत्काएको छैन बरु उल्टै यसका जराहरुले मन्दिरका गाह्रोहरुलाई दह्रोसंग समातेर अड्याएको छ, मानौं मन्दिर बनाउने बेलामा नै रुखको हिसाब किताब गरेर बनाईएको होस । मन्दिरको छानाको बिचबाट खुल्ला आकाशतर्फ हान्निएको विशाल रुखले मन्दिरलाई भत्काउने हैन बरु रहश्यमय र आकर्षक बनाईदिएको छ ।

यहाँको कृष्ण मूर्ति जयप्रकाश मल्लको कालमा निर्मीत मानिन्छ भने यो प्राचिन मन्दिरको गजुर भेद्दै उर्ध्वगमनमा निक्लेको पिपल पनि निकै पुरानो रूख हो ।

यसै पनि हामीकहाँ पिपलको रुख काट्न हुन्न भन्ने परम्परा छ त्यसमाथि पनि झट्ट हेर्दा हाल यो रुख कहाँ अन्त हुन्छ र मन्दिर कहाँ सुरु हुन्छ भन्ने पनि ठम्याउन मुश्किल छ ।

गीतामा श्रीकृष्णले

अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।

भन्दै वृक्षमा आफू पिपल भएको उद्घोष पनि गर्नु भएको छ । सायद यो भगवानकै लिला हो कि त ? । जे होस आजको पोस्टमा यही अनौठो कृष्ण मन्दिरका केही तस्विरहरु:

(ठूलो गरेर हेर्न कुनैपनि तस्विरमा क्लिक गर्नुहोला: सो तस्विर आफैं अर्को पेजमा खुल्ने छ)

(मन्दिरले रुख थामेको हो कि रुखले मन्दिरलाई अड्याएको हो !)

(नजिकबाट हेर्नुस त मन्दिरको सबै सुरमा थामको काम गरेका छन मोटा मोटा जराहरुले)

(अगाडि मात्रै हैन मन्दिर पुरै जकडिएकोछ पिपलकै जराले)

(यो अर्को कोणबाट)

   (जसको मन्दिरको चर्चा उसैको दर्शन नगराउनु पनि भएननि त, ल यिनै हुन ति लिलाधर!)

अरू यता ...

जात्रा हाँडीगाउँको !!!

वर्षैभर विभीन्न सांस्कृतिक र धार्मिक पर्वहरु मनाईने हाँडीगाउँमा जात्राहरु धेरै नै हुन्छन र नै ‘कहीँ नभएको जात्रा हाँडीगाउँमा’ भन्ने ऊखान समेत नेपाली भाषामा प्रचलीत छ । यस्तै एउटा जात्रा आजको दिनमा आफ्नै घर-आँगनाम भएको थियो ।

जात्रा याने ‘यात्रा’ को अपभ्रशीत शब्दले नै जनाउँछ कि यो एक स्थानबाट अर्को स्थानसम्म भगावानको रथ वा खटको यात्रा हो ।

काठमाण्डौ महानगपालीकाको वडा नं ५ मा एउटा धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्वको पोखरी छ। ‘गहना खोज्ने पोखरी’ र बोलीचालीमा ‘गहना पोखरी’ पनि भनिने सो पोखरीमा प्रत्येक वर्षको वैशाख कृष्ण प्रतिपदाको दिनमा एउटा अत्यन्त धार्मिक महत्वको जात्रा हुन्छ । अँ त, यो जात्रा हो माता टुँडालदेवीको ।

किंबदन्ती अनुसार परापूर्व कालमा टुँडालदेवी माताले एक पटक यसै पोखरीमा स्नान गर्ने क्रममा वहाँका केही गहनाहरु यसै पोखरीमा हराएछन । तत् पश्चात प्रतेक वर्ष सोही दिनमा यहाँ सो गहना खोज्नको लागी माता टुँडालदेवीको प्रतिमालाई खटमा आरोहण गराई सो खट समेत नै यसै पोखरीमा हेलिन्छ ।

विभिन्न धर्ममा जात्रा वा यात्राका परम्परा भएपनि यसरी देवीको रथ नै पोखरी भित्र हुल्ने यो जात्रा भने एकदमै अनौठो र रोमाञ्चक हुन्छ । आजको पोस्टमा यही माता टुँडालदेवीको गहना खोज्ने जात्राका केही झलकहरु ।

(यहि हो प्रसिद्ध गहना खोज्ने पोखरी—जात्राको केही दिन अगाडि)

(माता टुँडालदेवीको खट उठाउँदै)

(यो खटलाई यसरी नै गाँउको परिक्रमा गराई पोखरि सम्म लगिन्छ

(परिक्रमाको क्रममा यसरी नै चदुवा राखेको मुनी खट रोकेर पुजा गर्ने चलन छ)

(गहना खोजेको हेर्ने प्रतिक्षारत दर्शनार्थिहरु)

(पोखरी भित्र रथ घुमाएर गहना खोज्दै)

(अन्तिम फोटो खिच्नेबेलामा भने हावा-हुरी आएर अचानक अध्याँरो भएको र भिडले गर्दा फोटो सफा आएन...अर्को साल ट्राई गर्नु पर्ला फेरि ! )

साँच्चै जापानमा पनि कहाँ हो करिब करिब यस्तै गरेर रथ पानी भित्र घुमाउने चाड हुन्छ भन्ने सुनेको थिएँ ...जापानमा बस्ने कोही साथिहरुलाई थाहा छ कि ?

अरू यता ...

लौ घुम्नुस असन- इन्द्रचोक !

फोटो खिच्ने बिचार थिएन र फोटो खिच्ने तयारी पनि थिएन । क्यामरा नबोकी घरायसी कामको सिलसीलामा आज असन-इन्द्रचोक पुग्दा अचानक त्यहाँको दृश्यले मन खिच्यो । देशको राजधानी शहरको पुरानो र पारम्पारीक बजार क्षेत्र जहाँ नुन देखी सुनसम्म र खाद्यान्न देखि जडिबुटीसम्मको व्यापार हुन्छ, त्यहाँ पुग्दा केही तस्बिर उतार्नै मनलाग्यो र साथमा रहेको मोबाइल फोनबाट केही दृश्यहरु कैद गरें ।

हुन त देशमा आजकल ठूला ठूला सुपरमार्केट र डिपार्टमेण्टस्टोरहरु खुलेका छन, तैपनि हाम्रो पुरानो र प्यारो असन-ईन्द्रचोकले आफ्नो रौनक र वैभव दुबै अझै कायम राखेको छ । मसिनो गल्लीको दुबैतर्फ रहेका साना-ठुला ढीक र सटर भीत्र खोजेमा नभेटीने सामान सायदै होलान । त्यही विविधता, उपलब्धता र प्राचिनतासंगै जीउँदै रहेको यस्को लोकप्रियतालाई यही तस्विरकै माध्यमले भएपनि बाँढने प्रयास गर्दैछु । बेलामौकामा त्यही पुग्नेलाई सायदै केही नौलो नलाग्ला तर विदेशमा बस्नेहरुलाई भने सायद केही सम्झना र केही न्यानोपन दिन्छ कि यि तस्विरहरुले :

(असन-इन्द्रचोकको बयान माता अन्नपूर्णको मन्दिर विना त हुनै सक्दैन हैन र )

(इन्द्रचोकमा यात्री र सामान ढुवानीको पर्खाईमा रहेका रिक्साहरु)

(इन्द्रचोकबाट देखिने असनतर्फको दृश्य)

(काठमाडौंको जाडोबाट जोगाउने ओडनेको पारम्पारीक बजार)

( यो बाटोमा यस्ता बाँसुरी र मुरलीका ‘रुख’हरु पनि बराबर देखिइरहन्छन )

(श्वदेसी क्रेता र विदेशी पर्यटक सबैले खोजेका वस्तु पाईन्छन यहाँ)

अरू यता ...